แชร์

SHM…ใกล้ตัวกว่าที่คิด งานเสวนาครั้งที่ 1/2569

อัพเดทล่าสุด: 21 เม.ย. 2026

49 ผู้เข้าชม

SHM…ใกล้ตัวกว่าที่คิด
เปิดมุมมองใหม่ของ “ความปลอดภัยโครงสร้าง” ในยุค Data-Driven Infrastructure
ในยุคที่โครงสร้างพื้นฐานมีขนาดใหญ่ ซับซ้อน และมีบทบาทต่อชีวิตประจำวันมากขึ้นกว่าที่เคย ไม่ว่าจะเป็นสะพานขนาดใหญ่ อาคารสูง อุโมงค์ หรือระบบคมนาคม การดูแล “ความปลอดภัยของโครงสร้าง” จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการตรวจสอบตามรอบเวลาอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องของ “การเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง” และ “การตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลจริง”

นี่คือเหตุผลที่ทำให้ SHM (Structural Health Monitoring) และ Geotechnical Monitoring กลายเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารจัดการโครงสร้างในยุคปัจจุบัน

SHM คืออะไร และทำไมจึงสำคัญกว่าที่คิด
Structural Health Monitoring (SHM) คือระบบที่ใช้เซ็นเซอร์ในการตรวจวัดพฤติกรรมของโครงสร้าง เช่น การสั่นสะเทือน การเคลื่อนตัว การเอียง หรือแรงที่เกิดขึ้นในโครงสร้าง แล้วนำข้อมูลเหล่านั้นมาวิเคราะห์เพื่อประเมิน “สุขภาพของโครงสร้าง” แบบเรียลไทม์

สิ่งที่หลายคนอาจยังเข้าใจผิดคือ SHM ไม่ใช่เพียงแค่ “การติดตั้งเซ็นเซอร์”แต่เป็นการรวมกันของ 4 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ Sensor + Data + Analysis + Decision

เมื่อทั้ง 4 ส่วนทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพโครงสร้างจะไม่ใช่สิ่งที่ “นิ่งและเงียบ” อีกต่อไป แต่จะกลายเป็นระบบที่ “สื่อสารข้อมูลกลับมาได้ตลอดเวลา” จาก Manual Inspection → Smart Monitoring การเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นจริง

ในอดีต การตรวจสอบโครงสร้างส่วนใหญ่จะใช้วิธี Manual Inspection เช่น การตรวจด้วยสายตา การสำรวจหน้างาน หรือการทดสอบเป็นครั้งคราว แม้วิธีดังกล่าวจะยังมีความสำคัญ แต่ก็มีข้อจำกัดที่ชัดเจน เช่น

ตรวจสอบได้เฉพาะช่วงเวลา
มองไม่เห็นความเสียหายภายใน
ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของผู้ตรวจ
ไม่สามารถติดตามพฤติกรรมต่อเนื่องได้
ในทางตรงกันข้าม Smart Monitoring ที่ใช้ SHM และ Geotechnical Monitoring
ช่วยเปลี่ยนแนวคิดจาก “การตรวจสอบ” ไปสู่ “การเฝ้าระวัง”
ตรวจวัดแบบ 24/7 Real-time
เห็นแนวโน้ม (Trend) ของโครงสร้าง
ตรวจจับความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
แจ้งเตือนทันทีเมื่อเกิดความเสี่ยง

กล่าวได้ว่า....จากเดิมที่เราต้อง “เดินไปหาโครงสร้าง”
วันนี้โครงสร้างสามารถ “ส่งข้อมูลกลับมาหาเรา” ได้เอง

มองเห็นสิ่งที่ตาเปล่ามองไม่เห็นหนึ่งในความเสี่ยงที่สำคัญของโครงสร้าง คือ “ความเสียหายที่กำลังก่อตัว” ซึ่งมักไม่สามารถมองเห็นได้จากภายนอก เช่น

รอยร้าวภายใน (Internal Crack)
ความล้า (Fatigue) จากการใช้งานซ้ำ
การทรุดตัวของดิน (Settlement)
การเปลี่ยนแปลงของแรงหรือการสั่นสะสม

ปัญหาเหล่านี้อาจใช้เวลานานในการพัฒนา แต่เมื่อแสดงผลออกมา มักเป็น “ปัญหาใหญ่” ที่มีค่าใช้จ่ายสูง

SHM และ Geotechnical Monitoring จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการตรวจจับความผิดปกติ “ก่อนที่จะมองเห็นได้” ลดโอกาสการเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิด เพิ่มความมั่นใจในการใช้งานโครงสร้างระยะยาว จาก Reactive → Predictive เปลี่ยนต้นทุนความเสี่ยง ให้กลายเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ในรูปแบบเดิม การดูแลโครงสร้างมักเป็นแบบ Reactive คือ “รอให้เกิดปัญหาแล้วจึงแก้ไข” ซึ่งนำไปสู่

ค่าใช้จ่ายซ่อมแซมสูง
การหยุดใช้งาน (Downtime)
ความเสี่ยงด้านความปลอดภัย
แต่เมื่อมีระบบ SHM
แนวคิดจะเปลี่ยนเป็น Predictive Maintenance
คาดการณ์ปัญหาล่วงหน้า
วางแผนซ่อมบำรุงได้แม่นยำ
ลดค่าใช้จ่ายระยะยาว
ลดความเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน นี่คือการเปลี่ยนจาก “ต้นทุนความเสียหาย” ไปสู่ “การลงทุนเพื่อป้องกัน”

SHM กับบทบาทในประเทศไทยในประเทศไทย การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่องทั้งในด้านคมนาคม เมืองอัจฉริยะ และโครงการขนาดใหญ่ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ “เราสร้างโครงสร้างได้ดีแค่ไหน” แต่คือ “เราดูแลโครงสร้างเหล่านั้นได้ดีพอหรือไม่” การนำ SHM และ Geotechnical Monitoring มาใช้ จึงไม่ใช่เพียงแค่เทคโนโลยีเสริมแต่เป็น “มาตรฐานใหม่” ของความปลอดภัยและความยั่งยืน

งานเสวนา: เปิดมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญตัวจริง งานเสวนาในครั้งนี้ถูกจัดขึ้นเพื่อเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับ SHM และ Geotechnical Monitoringผ่านประสบการณ์จริงจากผู้เชี่ยวชาญในหลากหลายภาคส่วน

ผู้เข้าร่วมจะได้เรียนรู้ทั้ง

แนวคิดพื้นฐานของ SHM
การประยุกต์ใช้ในโครงสร้างจริง
ข้อจำกัดและความท้าทาย
แนวโน้มของเทคโนโลยีในอนาคต
รวมถึงการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่าง
วิศวกร นักวิชาการ และผู้ที่เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรม